Journal of Dialect Research

fa نگاهی تازه به افعال جعلی با پسوند ist- ایرانی میانۀ غربی در گویش کنونی سراوانی بلوچی A Further Examination of Derived Verbs with the Middle Western Iranian Suffix -ist in the Contemporary Saravani Balochi Dialect <div style="text-align: justify;">وجود افعال با ساخت‌های متعدد جعلی از دورۀ میانۀ زبان‌های ایرانی غربی و تنوع و گستردگی ساختار و کاربرد آن‌ها از پدیده‌های مهم زبان‌شناختی بوده و اشکال متعددی از آن‌ها به زبان‌های ایرانی کنونی نیز رسیده است. در پژوهش حاضر به کاربرد فراوان ساخت‌های فعلی جعلی‌ساز با پسوند -est (= -ist) در یکی از گونه‌های زبانی بلوچی با نام گونۀ سراوانی به عنوان ویژگی منحصر به فرد و متفاوت با دیگر گویش‌های بلوچی اشاره شده و ضمن معرفی به دسته‌بندی و بررسی تاریخی – تطبیقی این افعال با فارسی میانه و همچنین بررسی همزمانی و مقایسۀ صورتی آن‌ها با زبان فارسی نو و برخی گویش‌های دیگر بلوچی (رخشانی، مکرانی) پرداخته شده است. با توجه به اندک بودن منابع مکتوب و پردازش کم اینگونه افعال در گویش ذکر شده، روش میدانی برای جمع‌آوری داده‌ها انتخاب و مد نظر قرار گرفت؛ اما به منظور یافتن معادل‌های این افعال در گویش‌های دیگر، روش کتابخانه‌ای و مراجعه به فرهنگ‌های بلوچی، فارسی میانه و فارسی نوی رایج نیز استفاده گردید. از تطبیق افعال جعلی گویش سراوانی با معادل‌های فارسی میانه و نو مشاهده شد که اکثر افعال هم‌ریشه در معادل‌های فارسی به صورت غیرجعلی و اصلی هستند، اما در مواردی مشابهت‌های نیز یافت شد. با توجه به وجود نمودهایی از این ساخت در زبان‌های دورۀ میانه و یافتن ارتباط معنادار میان گویش سراوانی می‌توان نتیجه گرفت که افعال جعلی گویش سراوانی ریشه از دورۀ میانه و باستان این گویش و زبان بلوچی دارد.</div> <div style="text-align: justify;">The presence of verbs with multiple derived formations in Middle Western Iranian languages, along with the diversity and range of their structures and functions, represents a significant linguistic phenomenon, with many forms continuing into modern Iranian languages. The present study highlights the frequent use of deverbal constructions formed with the suffix –est (= –ist) in the Saravani variety of Balochi. It categorizes and examines these verbs through a historical–comparative approach with Middle Persian and provides a synchronic comparison with New Persian and other Balochi dialects (Rakhshani and Makrani). Given the limited availability of written sources and the lack of systematic study on such verbs in the Saravani dialect, fieldwork methods were employed to collect primary data. To identify equivalents in other dialects, however, library research and reference to Balochi, Middle Persian, and Modern Persian lexicons were also undertaken. The resulting comparison of Saravani derived verbs with their Middle and New Persian counterparts shows that most cognates appear in Persian as non-derived, primary verbs while some parallels can also be observed. Based on the attested presence of such formations in Middle Iranian languages and the meaningful correspondences found with the Saravani dialect, it may be concluded that the derived verbs of Saravani ultimately trace back to the Middle and even old stages of this dialect and of the Balochi language.</div> فعل جعلی,گویش سراوانی,زبان بلوچی,فارسی میانه,فارسی نو Derived verb,Saravani dialect,Balochi language,Middle Persian,New Persian 35 46 http://jdr.richt.ir/browse.php?a_code=A-10-2616-2&slc_lang=fa&sid=13 Abdolmajed Sepahyan عبدالماجد سپاهیان abdolmajed.mosaper@gmail.com 0000000294233248 Yes MA in ancient Iranian culture and languages, Velayat University, Iran. دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد فرهنگ و زبان‌های باستانی ایران، دانشگاه ولایت ایرانشهر، ایران.