fa طبقه‌بندی ابزار بیان وجه در گسترۀ فعل فارسی: رویکردی پیوستاری بر مبنای شواهد نحوی–معنایی <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12pt"><span style="background:white"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-size:12px;"><span lang="AR-SA"><span b="" mitra=""><span style="color:#222222">مقولۀ وجه در زبان فارسی با بهره‌گیری از مجموعه‌ای متنوع از ابزارهای فعلی </span></span></span><span lang="FA"><span b="" mitra=""><span style="color:#222222">بیان </span></span></span><span lang="AR-SA"><span b="" mitra=""><span style="color:#222222">می‌شود که از نظر رفتار نحوی، میزان تکیه‌گاه معنایی، و سطح دستوری‌بودن تفاوت‌های چشمگیری دارند. برخلاف بسیاری از زبان‌ها که دستگاه وجه در آن‌ها مبتنی بر مجموعه‌ای نسبتاً محدود از فعل‌های وجهیِ دستوری‌شده است، نظام وجه در فارسی، ساختی چندلایه دارد و شامل فعل‌های وجهی هسته‌ای، فعل‌های شبه‌وجهی غیرواژگانی، اصطلاحات وجهی، فعل‌های شبه‌وجهی واژگانی و همچنین فعل‌های واژگانی با معانی وجهی می‌شود. پژوهش حاضر، با بهره‌گیری از معیارهای نحوی- معنایی و نیز ملاک‌های صوری معتبر و با تکیه بر ادبیات نظری روزآمد در حوزۀ وجه تحلیلی پیوستاری از این ابزار ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد که طبقه‌بندی آن‌ها در قالب یک دستگاه سلسله‌مراتبیِ واحد، تصویر دقیق‌تری از واقعیت دستوری زبان فارسی به دست می‌دهد. تحلیل ارائه‌شده بر داده‌های واقعی زبان فارسی و بازخوانی انتقادی منابع پیشین استوار است و می‌کوشد الگوی قابل اتکایی برای مطالعات نحوی و معنایی در زبان فارسی و دیگر زبان‌های ایرانی فراهم کند. </span></span></span></span><span lang="FA" style="font-size:14.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black"><span style="font-size:12px;">بر اساس یافته‌های این مقاله این افعال را می‌توان در پیوستاری که در یک سوی آن افعال وجهی و در سوی دیگر آن افعال واژگانی قرار دارند جای داد.</span> </span></span></span><span lang="FA" style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:"B Mitra""></span></span></span></span></span></span></span></div> <span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Mood in Persian is expressed through a diverse set of verbal and devices that differ considerably in their syntactic behavior, degree of semantic dependence, and level of grammaticalization. Unlike many languages in which the mood system is based on a relatively limited set of grammaticalized modal verbs, the Persian mood system has a multilayered structure that includes core modal verbs, non-lexical quasi-modal verbs, modal expressions, lexical quasi-modal verbs, as well as lexical verbs with modal meanings. Drawing on established syntactic&ndash;semantic and formal criteria and recent theoretical literature on modality, the present study provides a continuum-based analysis of these devices and demonstrates that classifying them within a unified hierarchical system offers a more accurate representation of the grammatical reality of Persian. The analysis is based on authentic Persian data and a critical review of previous studies, and seeks to provide a reliable framework for syntactic and semantic studies of Persian and other Iranian languages. The findings of the study indicate that these verbs can be positioned along a continuum, with modal verbs at one end and lexical verbs at the other</span></span> فعل, فعل وجهی, وجه, فعل غیرواژگانی, فعل واژگانی verb, modal verb, mood, non-lexical verb, lexical verb 0 0 http://jdr.richt.ir/browse.php?a_code=A-10-3982-1&slc_lang=fa&sid=13 Faryar Akhlaghi فریار اخلاقی faryarakhlaghi002@gmail.com Yes Faculty Member of RICHT عضو هیئت علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری