عضو هیات علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی ، azadehheidarpour@yahoo.com
چکیده: (9 مشاهده)
از زبان سغدی در دورۀ باستان هیچ اثری بر جای نمانده است. آثار برجایمانده از زبان سغدی در دورۀ میانه به دو گروه اصلی آثار دینی و غیردینی تقسیم میشوند. نامههای سغدی که از مهمترین اسناد تاریخی زبان سغدی به حساب میآیند جزء آثار غیردینی هستند؛ سغدیان که مردمانی بازرگانپیشه بودند، در دورۀ ساسانی روابط تجاری بسیاری با هند و چین داشتند که این امر سبب بر جایماندن نامههایی به خط و زبان سغدی شدهاست؛ نامههای سغدی مشتمل بر نه نامه بوده که از این تعداد پنج نامه تقریباً کامل و چهار نامه ناقص است. این نامهها در سال ۱۹۰۷ توسط باستانشناس انگلیسی به نام سر اورل استین از خرابههای یک برج دیدهبانی مربوط به دیوار چین کشف شد. در مورد تاریخ نگارش این نامهها میان زبانشناسان اختلاف نظر وجود دارد. اما سیمز ویلیامز و همکارانش تاریخ این نامهها را با استدلالهای قانعکننده و از طریق مطالب و حوادث تاریخی ذکرشده در متن نامهها بین سالهای 313 تا ۳۱۴ میلادی تخمین میزنند. نامههای سغدی در شمار قدیمیترین آثار خطی زبان سغدی هستند و همچنین یکی از کهنترین آثار نوشتهشده بر روی کاغذ به حساب میآیند. این نامهها اطلاعات بسیار مهمی دربارۀ تاریخ کهن سغدیان، مهاجرت آنان به آسیای میانه و پراکندگی آنان در امتداد جادۀ ابریشم و همچنین وقایع تاریخی شهرهای مهاجرنشین را در اختیار پژوهشگران تاریخ و فرهنگ سغدی قرار میدهند. دو نامه از این نامهها را یک بانوی مهاجر سغدی به نام میونای که در دون هوآنگ (تون هوانگ) در زمان قحطی و جنگ در چین رها شده بود نوشتهاست؛ این نامهها شامل نامههای شمارۀ اول و سوم هستند که به ترتیب اولی را خطاب به مادر و دیگری را خطاب به همسرش نوشته است. در این نوشتار، نامۀ نخست از این دو نامه مورد بررسی قرار گرفته است. پژوهش حاضر علاوه بر بررسی زبانی و ترجمۀ متن سغدی نامه، به موضوع محتوای نامه در مورد اطلاعاتی در راستای جایگاه فرهنگی بانوان سغدی و همچنین مطالب مربوط به مشکلات شخصی بانوی سغدی از نظر تاریخی، سیاسی و اجتماعی میپردازد.
نوع مطالعه:
مقاله پژوهشی |
موضوع مقاله:
سرودههای باستانی دریافت: 1404/3/21 | پذیرش: 1404/5/31 | انتشار: 1404/6/31